Alsmaar vaker zetten overheden, dienstverleners en de commerciële sector in op digitale dienstverlening: uitdunning van het kantorennetwerk bij banken, vakbonden, mutualiteiten…, volledige digitalisering van dienstencheques tegen 2025, de mogelijke invoering van een ‘slim statiegeld’ op blikjes en petflesjes, …
Toch hoeft digitalisering geen slechte zaak te zijn. Het biedt immers ontegensprekelijk een aantal voordelen: efficiëntie en kostenbesparend, laagdrempelig, … Steeds meer ouderen maken trouwens al volop gebruik van de mogelijkheden. Waar wringt voor OKRA het schoentje dan?

Digitalisering wordt vaak eenzijdig doorgevoerd. Digitale oplossingen zijn geen optie meer in een breder menu, maar hebben niet-digitale dienstverlening verdrongen. Hierdoor kan het risico op discriminatie toenemen, omdat digitale aanvragen en dossiers bv. sneller behandeld worden dan aanvragen via het loket.

Ook de prijs voor de aanschaf of het gebruik van digitale technologie vormt vaak een drempel. Niet iedereen kan zich een laptop, tablet, smartphone, … veroorloven. Dat veel van die toestellen een beperkte levensduur hebben door o.m. een gelimiteerde ondersteuningstermijn door de fabrikant helpt ook niet mee. Net zoals de nog altijd hoge telecomtarieven…

Bovendien heeft niet iedereen vertrouwen in de digitale wereld. Berichtgeving over fake news, phishing, AI, … maakt de drempel om in te stappen vaak erg hoog. Dat wordt nog versterkt door een verschuiving van aansprakelijkheid naar de burger/consument die zich op het digitale pad begeeft.

Waar liggen dan oplossingen? Het begint voor OKRA met overheden die zelf het goede voorbeeld geven door hun dienstverlening zo toegankelijk mogelijk voor iedereen te organiseren, zowel digitaal als niet-digitaal en dat aan gelijkwaardige voorwaarden. Pas dan kunnen zij aan anderen een dwingend kader opleggen om hetzelfde te doen. Vertrouwen op de goodwill van sectoren om dit vrijblijvend zelf te organiseren, heeft weinig tot geen zin.

Financiële drempels moeten zoveel mogelijk worden weggewerkt. Het vernieuwde sociaal telecomtarief is alvast een stap in de goede richting. Om de aanschaf van een tablet, smartphone, … financieel te vergemakkelijken, zou de overheid incentives kunnen voorzien voor wie een ‘refurbished’ toestel aanschaft. Dat komt meteen ook het milieu ten goede.

De overheid moet verder inzetten op digitale inclusie. Het ondersteunen van organisaties en verenigingen zoals OKRA, die inzetten op het aanleren van digitale vaardigheden is hierin een prioritaire opdracht.

Tot slot moet de consumentenwetgeving kritisch doorgelicht worden. De verschuiving in aansprakelijkheid en de opkomst van AI zijn maar een paar evoluties die dat noodzakelijk maken. Hierbij moet zeker over een Europese aanpak nagedacht worden.

De conclusie van OKRA: “Digitalisering zou een geleidelijke evolutie moeten zijn die iedereen meeneemt en geen revolutie die kwetsbare groepen verweesd achterlaat…”